Thăm ngôi nhà duy nhất có “sổ đỏ”của Dostoievski - Everland Travel
4535
post-template-default,single,single-post,postid-4535,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode_grid_1200,footer_responsive_adv,hide_top_bar_on_mobile_header,qode-child-theme-ver-1.0.0,qode-theme-ver-11.0,qode-theme-bridge,wpb-js-composer js-comp-ver-5.1.1,vc_responsive
 

Thăm ngôi nhà duy nhất có “sổ đỏ”của Dostoievski

Thăm ngôi nhà duy nhất có “sổ đỏ”của Dostoievski

Tận mãi khi về theo học Trường Viết văn Nguyễn Du, tôi mới thực sự được du nhập vào thế giới mênh mông của Dostoievski. Tôi cứ dần dần bị ông mê hoặc, đến nỗi có lúc tôi tin rằng, chỉ cần khám phá mình ông cũng đủ để hiểu hết cái thế giới này. Nhiều tác phẩm của ông tôi đọc đi đọc lại, nhất là khi tôi quyết định làm bài luận tốt nghiệp về ông cho môn văn học thế giới, một môn học khá quan trọng trong chương trình giảng dạy của trường Viết văn.

Ngôi nhà duy nhất của Dostoievski giờ là bảo tàng

Nhưng tiểu sử của Dostoievski thì tôi nắm khá kỹ. Nó gây cho tôi cả niềm cảm phục, nỗi sợ lẫn sự tò mò. Tôi vẫn thầm ước có ngày được đến tận ngôi nhà của ông ở thị trấn Starai Rusia, thuộc thành phố cổ Novgorod để bày tỏ lòng thành kính của tôi với bậc đại sư phụ bí ẩn và khốn khổ.

Nhưng hóa ra điều đó là vô cùng khó. Nhiều người say mê nhà văn hào đã đến Nga, ở lại đó nhiều năm nhưng vẫn chưa một lần được tới thăm ngôi nhà duy nhất có “sổ đỏ” của Dostoievski. Sở dĩ nói vậy vì trong cuộc đời cầm bút nghèo khó và bệnh tật của mình, đại văn hào Nga Dostoievski chỉ có duy nhất một ngôi nhà thuộc quyền sở hữu chính thức. Những ngôi nhà còn lại rải rác ở Xanh Pê-téc-pua, Mátxơcơva…và vài nơi khác, đều là nhà ông đi thuê. Thời Xô-viết, Dostoievski không được coi trọng do những tư tưởng của ông bị coi là “bi quan và phản động”, vì thế, nếu như Lev Tostoi và hàng loạt nhà văn Nga khác cũng như những nhà văn be bé sau này, đều có những bảo tàng hoành tráng, mộ được đặt ở những nơi sang trọng, thì Dostoievski vẫn bị chìm lút xuống bất chấp tầm vóc khổng lồ của ông trên thế giới. Giờ đây khi những cống hiến của Dostoievski cho văn học, triết học, tư tưởng đạo đức Nga và thế giới đã được người Nga đặt vào đúng với vị trí cao nhất mà nó xứng đáng được tôn vinh, thì hàng loạt bảo tàng mang tên ông ở nước Nga cũng được quan tâm xây dựng, mở mang, thu hút hàng triệu lượt người ghé thăm. Nhưng bảo tàng Dostoievski ở thị trấn Starai Rusia thì vẫn là nơi đến mong ước nhất của những người hâm mộ ông. Khổ nỗi không phải ai cũng thực hiện được điều này. Bởi thị trấn nằm giữa độ đường từ Mátxơcơva về Xanh Pê-téc-pua. Khách du lịch theo tua thì hầu như không có cơ hội do không thể yêu cầu dừng lại giữa hành trình. Còn những người khác thì không phải lúc nào cũng thu xếp được thời gian (và cả tiền bạc) để đến cái thị trấn hẻo lánh đó chỉ vì duy nhất việc được thấy ngôi nhà của Dostoievski.a

Bản thảo của Dostoievski

Vì thế có thể coi chuyến đi Nga của tôi là sự may mắn lớn. Do những người mời chúng tôi rất eo hẹp về tài chính, nên họ cử một ông bạn yêu Việt Nam gần ngang nhau với yêu Tổ quốc Nga của ông, tên là Ba-vư-khin, mượn một chiếc Skoda còn mới của đồng nghiệp, đưa chúng tôi đi hơn 600 km từ Thủ đô về cố đô. Chỉ phải đổ xăng nên chi phí giảm đi đáng kể. Những người không quen đi ô tô đường dài có thể thấy mệt. Nhưng với tôi thì đó là điều tuyệt vời nhất của chuyến đi, bởi nhờ thế mà chúng tôi có cuộc hành trình gần ngàn cây số vô cùng thú vị qua một vùng phong cảnh thuộc loại đẹp nhất của thiên nhiên và kiến trúc Nga. Nhưng quan trọng hơn, nhờ có chuyến dã ngoại bằng ô tô, mà chúng tôi được ghé lại thị trấn Starai Rusia. Một người bạn thân của Ba-vư-khin, hiện là giám đốc nhà máy sản xuất thiết bị tự động, dành cho chúng tôi nửa buổi sáng bằng thứ tình cảm chính hiệu của người Nga. Trước khi ông giám đốc chiêu đãi chúng tôi một bữa tiệc Nga chính cống, tại một nhà hàng hoàn toàn Nga về kiến trúc, thì chúng tôi uống trà đen với đường, ăn mứt anh đào và tán gẫu đủ thứ chuyện. Hóa ra ông giám đốc cũng từng là quân nhân. Khi nghe tôi nói mình cũng đã qua quân đội, ông bèn giơ tay chào kiểu nhà binh. Do tôi từng làm việc với chuyên gia Liên Xô một thời ở công trường thuỷ điện Hòa Bình, nên cũng bập bẹ chút ít tiếng Nga và nhất là trong đoàn có nhà văn Tô Hoàng từng ở Nga 7 năm tự nguyện nhận làm phiên dịch, khiến ông giám đốc càng hứng thú giãi bày. Ông nói về nhà máy của ông vài phút rồi quay sang nói về thị trấn cổ Starai Rusia. Ông tự hào về thị trấn bởi nó còn giữ được những nét cổ sơ từ vài trăm năm trước. Nhiều kiến trúc mang hơi hướng pháo đài vẫn còn giữ được, khiến thị trấn giống như một nhân chứng lịch sử, quanh năm mơ màng với ký ức về thời xa xưa đầy hoàng kim giữa cái huyên náo của cuộc sống hiện đại cách đó vài km. Nhưng quan trọng hơn hết thảy, thị trấn là nơi Dostoievski từng sống và sáng tác ở vào thời kỳ quan trọng nhất trong cuộc đời của văn hào. Tại đây ông viết và thai nghén những kiệt tác như “Tội ác và trừng phạt”, “Lũ quỷ”, “Đầu xanh tuổi trẻ”…Sau khi vị trí của ông với nước Nga được khôi phục, Starai Rusia là nơi hành hương của nhiều nhà văn lớn từ khắp nơi trên thế giới. Họ đến để tận mắt thấy hình bóng của một trong những nhà văn hàng đầu thế giới, có ảnh hưởng to lớn đến văn hóa nhân loại. Tại trung tâm thị trấn là bức tượng ông bằng đồng. Đi thêm một đoạn là đến ngôi nhà của Dostoievski hiện còn giữ hầu như nguyên vẹn và trở thành Nhà bảo tàng quan trọng nhất lưu giữ những hiện vật về ông. Khách tham quan không nhiều. Đó là ấn tượng đầu tiên. Khác với những khu bảo tàng danh nhân khác, mọi người đến chủ yếu vì tò mò, những người đến với Dostoievski là để khám phá: Khám phá những yếu tố ngoại cảnh quan hệ với tư tưởng dữ dội và bí ẩn của nhà văn; khám phá cuộc sống bình dị của ông lúc sinh thời; khám phá chính tâm hồn mình khi đối chứng với những di vật của quá khứ gắn với ông… Nói khác đi, hình như những ai đến đây cũng từng đã trải nghiệm qua những đau đớn về tinh thần, từng băn khoăn giữa lựa chọn Tự do thường gắn với đau khổ hay Hạnh phúc, giữa cuộc sống thân xác buông thả hay sự khổ hạnh tinh thần, giữa lý trí hay đức tin… vốn là những vấn đề lớn mà cả đời Dostoievski tự đặt ra rồi cố gắng đi tìm câu giải đáp. Nói như cô bạn đồng nghiệp cực kỳ tốt bụng của tôi là Nguyễn Thị Kim Hiền (may nhờ trời có Hiền ở nước Nga chứ không thì biết bao người như tôi sẽ cảm thấy bơ vơ khi liều mạng đặt chân tới đây), người đang nỗ lực dịch lại nhiều tác phẩm quan trọng của Dostoievski cho độc giả Việt, thì nơi đây có thể bắt gặp ở bất cứ ngóc ngách nào hình bóng những nhân vật của đại văn hào. Chính bà nhà thơ Việt kiều quê xứ Nghệ này nhất định muốn tôi phải tận dụng từng phút khi ở Nga và không thể bỏ qua Starai Rusia. Giờ thì ngẫm lại thấy Nguyễn Thị Kim Hiền quả là tinh tường và nhân hậu. Chuyến lặn lội của tôi, nhờ cuộc thăm viếng quý giá này, thật cũng bõ công vất vả. Ít nhất thì tôi cũng đã thấy tận mắt hình mẫu xa xôi những nhân vật của Dostoievski bằng da bằng thịt. Chắc hẳn là ông đã từng suy tư về họ trong những tiên tri về tương lai nước Nga. Giờ đây họ đi lại im lặng, vẻ mặt đầy tâm trạng như vẫn còn mối ưu tư nào đó muốn soi chiếu vào tư tưởng của Dostoievski. Họ nói thầm là chính, tựa hồ như họ sợ phá tan mất sự yên tĩnh cần thiết của nhà văn; tựa hồ như phía bên trong căn buồng nhỏ, trên tầng 2, Dostoievski đang ngồi bóp trán trước tập giấy gạch xóa be bét, với ý thức phải thay đổi thế giới, truy tìm đến gốc dễ sâu xa nhất của những thứ làm nên sự đáng sợ của cuộc sống.

Cửa sổ phòng làm việc của Dostoievski

Họ biết rõ ông vừa mệt mỏi từ đâu đó trở về, ho sù sụ vì lạnh và bệnh phổi, tay cứ phải bịt tai để thoát khỏi những âm thanh réo lên bởi những con nợ, thứ âm thanh luôn kinh hãi so với tạng thần kinh yếu đuối của ông. Trong khi đó ở căn phòng bên cạnh còn tồi tàn hơn về đồ đạc, bà vợ vốn là tốc ký của ông, thần hộ mệnh của ông đang ngồi sắp lại từng xắp bản thảo, cho vào chiếc cặp da để chuẩn bị mang đến các tòa soạn, cò kè mặc cả từng rúp một.

…Cũng có người đến đây chỉ vì muốn được đắm chìm một lần vào không gian đời thường của văn hào, sau khi đã kiệt sức trong cái không gian tư tưởng mênh mông và đầy thách đố mang tên ông. Trong số những vị khách ấy có cả tôi, một gã nhà văn quèn… Cách tôi một lần cửa về không gian, là những gì thuộc về thế kỷ rưỡi trước vẫn còn đầy ắp tinh thần Nga. Những kỷ vật gắn với Dostoievski, nếu chúng được giữ nguyên vẹn thì cũng rất nghèo nàn. Chẳng có thứ đồ vật nào đáng tiền vào thời của ông. Nó cho thấy gia cảnh túng bấn quanh năm của gia chủ. Hóa ra thân phận của văn nhân xứ nào cũng có nét hao hao nhau. Tôi nghĩ như vậy khi nghĩ tới Nam Cao, nhà văn duy nhất ở Việt Nam có khả dĩ xứng đáng là học trò của Dostoievski, cũng cả đời gỉ mòn vì lo miếng ăn. Về mặt ứng xử với danh nhân thì người Nga có lẽ đáng kính trọng nhất thế giới. Tôi đã tận mắt chứng kiến điều đó ở Nghĩa trang danh nhân tại Mátxơcơva, khi cô bạn tôi lỡ ngồi lên cái thềm hàng rào bao quanh ngôi mộ của một nhà văn mà tôi chưa hề nghe tên, liền bị một cô bé Nga nghiến răng lại mắng cho một hồi. Mấy bà già Nga đi qua bồi thêm cho vài tràng rủa sả nữa. Họ không chấp nhận thái độ suồng sã với danh nhân của họ, dưới bất cứ hình thức nào. Giờ tôi lại thấy thêm sự sùng kính đó lần nữa ở nhà bảo tàng Dostoievski, mặc dù theo cách khác: Mọi thứ từ nhỏ đến lớn đều được gìn giữ, nâng niu tối đa. Nhờ thế mà tôi có thể tưởng tượng thấy sau mỗi chương kiệt tác khiến ông bị vắt kiệt sức, Dostoievski lại lặng lẽ ngồi nhai những chiếc bánh mì vòng khô khốc làm từ bột với muối, chiêu những ngụm nước nóng bỏng môi từ chiếc Xamova và nghĩ liên miên về tương lai của nước Nga cũng như tương lai nhân loại, về nguồn gốc tội ác, về niềm tin và sự giải thoát, về Thượng đế. Cũng nhờ thế mà tôi biết Dostoievski luôn phải di chuyển để trốn nợ và chữa bệnh. Mỗi lần như vậy ông lại lên đường với duy nhất chiếc giương bọc da, bên trong là đủ thứ thập cẩm, chủ yếu là bản thảo và sách. Không thể thiếu chiếc mũ ống kiểu Nga và cái ô hao hao chiếc ô lục soạn mà Tú Xương từng bỏ quên khi
đi hát.

Tác giả trong vườn bảo tàng Dostoievski

Những nhân viên trông coi bảo tàng rất thích thú khi biết từ một nơi rất xa, có thể là tận cùng trái đất, lại có những người biết, thậm chí khá am hiểu và mê sáng tác của Dostoievski. Ba-vư-khin có lẽ đã giới thiệu rất hay về chúng tôi nên bình thường vào thăm bảo tàng phải mua vé, muốn được chụp ảnh phải bỏ tiền cho mỗi lần bấm máy, nhưng với chúng tôi thì free hoàn toàn. Và điều làm tôi kinh ngạc là những phụ nữ trông bề ngoài hiền hậu, cổ hủ ấy lại đã nói về Dostoievski như những giáo sư văn chương thực thụ. Họ bảo họ chỉ nói lên những cảm nhận chủ quan của mình khi đối chiếu giữa những gì nhà văn của họ trình bày trong sách với trải nghiệm đời sống một cách nghiêm khắc. Ai đó nói rằng, độc giả sẽ quyết định họ cần những nhà văn cỡ nào, có thể không hoàn toàn đúng nhưng cũng là ý rất đáng để suy nghĩ.

Về phần mình, những gì tôi nghe được không còn quan trọng bằng những gì cứ lặng lẽ thấm vào tâm hồn tôi. Đó là cái tĩnh mịch của một không gian đầy ắp tinh thần Nga. Đó là mùi gỗ tỏa ra từ những tấm gỗ, mùi lá mục bốc lên ngay dưới chỗ tôi ngồi và phảng phất thứ hương thơm từ những khóm hoa mà tôi lần đầu được thấy nhưng đã quen tên từ lâu. Tôi cứ muốn ngồi mãi một mình như vậy trong khuôn viên bao bọc ngôi nhà của Dostoievski. Ở nước Nga chỗ nào cũng đáng để ngồi cả ngày chỉ để ngắm cảnh. Nhưng trong khu vườn của Dostoievski, mọi thứ, từ âm thanh, ánh sáng đến cả ý nghĩ đều như được thanh lọc, thanh tẩy để trở nên linh thiêng, huyền nhiệm.

Nguồn: http://baodulich.net.vn/Tham-ngoi-nha-duy-nhat–co-so-docua-Dostoievski-15-12331.html

TIN LIÊN QUAN

Hãy để Everland Travel đồng hành cùng bạn

HỖ TRỢ

Đội ngũ hỗ trợ chuyên nghiệp, luôn sẵn sàng phục vụ 24/7

Hotline 093 455 2466 - 094 345 8008

Tổng đài tư vấn miễn phí 100% dành cho khách hàng Everland Travel. Hãy gọi cho chúng tôi ngay khi bạn cần.

E-MAIL: info@everlandtravel.com

Mọi yêu cầu của khách hàng gửi về email của Everland Travel, đều được giải quyết và trả lời một cách nhanh nhất.

ĐỐI TÁC